• Lüzumlu Araç ve Gereçler
  • Kazan: Büyük bakırdan yapılmış masere kazanı (İçine iki-üç kiÅŸi sığacak büyüklükte)
  • ÇiÄŸ: Ä°nce çöp kamışlarından özel olarak Romanlarca yapılır, tarhananın kurutulmasında kullanılır.
  • Tarhana ÅŸaptası: çiÄŸler üzerine serilir.
  • Tar: Åžaptaların serilecek yerden elli-altmış santim yüksek tutmak için ÅŸaptanın altına koyulan destek.
  • Tarhana KüreÄŸi: 120-150 cm. arasında yekpare aÄŸaçtan yontularak yapılmış kürek.
  • TeÅŸt: Büyük leÄŸen.
  • Kulplu tas: 30-40 cm sapı olan bakırdan imal edilmiÅŸ silindir biçiminde tas.
  • Sacayağı: Büyük kazanların üzerine oturtulduÄŸu demirden mamul, üç ayaklı odun ocaklarında kullanılan bir malzemedir.
  • Çapıt: Eski bezlerden birleÅŸtirilerek yapılan çarÅŸaf büyüklüğünde bir bezdir.
  • Süzek: Delikli bakır kevgir.
  • Tarhana Malzemesi:
  • Döğme (deÄŸirmende dövülerek kabuÄŸu soyulan buÄŸday)
  • YoÄŸurt
  • Çörek otu, kekik

Masere kazanına 3/2 miktarda su konduktan sonra, kurulan ocağın üzerindeki saç ayağı üzerine konarak altı yakılır. Lapa gibi bir duruma gelen pilavın altından odunların bir kısmı çekilerek ateşin şiddeti düşürülür. Bu arada tarhana küreği ile yavaş yavaş pilav küreklenmeğe(karıştırılmaya) başlanır. Küreklemenin kendisine has bir usulü vardır. Ona göre yapılmalıdır. Zaman zaman kürek ıslatılır ve ara ara küreğe devam edilir. Pilav piştiğinde kazanın altından odunlar tamamen çekilir. Bir müddet de, bu şekilde ateş közleri üzerinde daha iyi pişirilmeğe devam edilir. Bu arada da kürekleme işi sürdürülür. Pilavın iyice piştiği anlaşılınca közler kazanın ortasından çekilir. Kazanın üzerine büyük sini kapatılarak pişmiş dövme aşı(pilav) bir müddet kendi buharı ile pişmeye bekletilir. Yine arada bir küreklemeğe devam edilir. Kürekleme işi çok mühimdir. Bu işi usta pişiriciler çok iyi beceririler. Pişme işi tamamlandıktan sonra bir süre bekletilen pilav, düz bir yerde yan yana serilen çaputların üzerine leğenlerle çekilerek serilir. Pilav soğumaya başlayınca büyük teştlere alınarak ve üzerine yeteri kadar yoğurt konarak elle iyice yoğrulur. Bir kırat döğme için otuz-kırk kilogram yoğurt konmalıdır. Bir kırat dövme yaklaşık yirmi kilogramdır. Yoğurt yarı yağlı olunca tarhana daha lezzetli ve gevrek olur. Tam yağsız yoğurdun tarhanası gevrek olur denilirse de yanlıştır. Esasında tarhananın gevrek olması için dört şart vardır. Bunun dördü bir arada gerçekleştirilmezse tarhana gevrek ve güzel olmaz. Bu şartlar:
1- Buğdayı sert olmayacaktır. Elbistan yazlığı çok iyi olur.
2- Çok iyi pişirilecek, bilhassa kürekleme işi çok iyi yapılacaktır.
3- Kuruma zamanında hava güneşli ve esinti olacaktır. Hava sıcaklığı 25-30 derece olmalıdır.
4- Yoğurt yarı yağlı, koyun ve keçi yoğurdu olmalıdır.

Tarhanayı yoÄŸurma esnasında aşının içine kekik ve çörek otu karıştırılır. YoÄŸurma iÅŸi bittikten sonra tarhananın serilmesi için hazırlanan yerin bir tarafına sele kurulur. Bunun içine ıslatılmış bezler konur. YoÄŸrulan tarhana burada toplanır. Ãœzeri çaputla da örtülerek serme zamanına kadar bekletilir. Serme zamanı sabahın saat 3 ve 4’ü arasıdır. Serme zamanı, serici ve topaç vericilerden oluÅŸan bu iÅŸi yapar. Topaç vericiler ekseriya çocuklar veya genç kızlardır. YoÄŸurtlu aÅŸ satır(büyük sitil) veya leÄŸenlere alınarak topaç yapıcılar tarafından topaç yapılıp sericilere verilir. Sericilerde sol ellerine aldıkları topaçları saÄŸ elleri ile hazırlanmış çiÄŸler üzerine çiÄŸ köfte gibi sıkım yaparak ve ellerinin tersi ile bastırmak sureti ile sererler Serme iÅŸi çok ince olmalıdır. Ä°ncecik yine tarhanada gevrekliÄŸi saÄŸlayan ayrı bir unsurdur. Serme iÅŸi biten tarhana uygun hava ÅŸartlarında iki gün kurur.

Not: Tarhana, Kahramanmaraşlıların özel bir itina ile hazırladığı bir yiyecektir. Kültür olarak tarhana şehir hayatında önemli bir yer tutar. Yapılışında mahalle hanımlarının imece usulü bir araya gelmesi, kendi aralarında özel konuşmaları, şaka yaparak eğlenmeleri, sıyhıl (düz ve pürüzsüz) düşsün diye içine kömür atılması, ekşisin diye kadınların kavga yapar gibi itişmesi, kulplu tasla acıtmadan vurması, sabah erkenden kalkıp sermeleri birer özveriye dayalı kültürel özelliklerdir.

 

Tarhana tartar
Gamımı yırtar
Eşkili çorba (Baklava gardaş)
Gel beni kurtar
Evden, komşu komşu dağıtılır firikler.
Ama yine çocukların tabanı şişer.
Karınlar patlayana kadar yenir tarhana,
Kuruyunca indirilir ambara,
Bir iki günlük emek.
Ama aylarca sürecek, bin bir çeşit yemek.
Tarhana yapılması bu kadar zormuş demek.

Yöre: Kahramanmaraş